حقوق بشر و بیوتکنولوژی

ارتباط میان حقوق بشر و بیوتکنولوژی

ارتباط حقوق بشر و بیوتکنولوژی   

 در ابتدا شاید کمی دور از ذهن باشد که بتوان بین حقوق بشر وبیوتکنولوژی ارتباط برقرار کرد اما با مطالعه دقیق بر هرکدام میتوان به نقاط برخورد زیادی میان آن دو دست یافت . برای روشن شدن بحث ابتدا لازم است در مورد هریک توضیح کلی ارائه شود .                                                                                                                                                                            

  حقوق بشر همانطور که از نام آن پیداست مجموعه ای از حقوق اولیه وبنیادین است که هر انسانی بماهو انسان مستحق آن است , تدوین آن به شکل امروز متعلق به اعلامیه جهانی حقوق بشر است  اما سابقه ای به قدمت انسان دارد زیرا حق حیات که به عنوان مهم ترین حق بشری مورد قبول همگان است از ابتدای تاریخ همیشه مطرح بوده است .                                                                                                                                               بیوتکنولوژی نیز از جمله علومی میباشد که بشر اولیه فارغ از آنکه بداند از این علم بهره مند می شود وبوسیله آن مشکلات خود را حل میکند , آن را در فعالیت های روز مره اش بکار میگرفته است و نمونه بارز آن 8 هزار سال پیش در زمان سومریان و رومیها است که از میکروارگانیزم ها استفاده میکردند                                                                                                                                                                                           در اینجاشاید بتوان شباهتی میان آن دو دریافت که عبارت از همان قدمت طولانی این علوم است البته این شباهت دلیل بر ارتباط آنها نیست بلکه از آن جهت که حقوق بشر حوزه فعالیتش انسان وهر آنچه در ارتباط با حقوق بنیادین اوست میباشد و از آنجا که بیوتکنولوژی در اکثر موارد ارتباط نزدیکی با این حقوق پیدا میکند این دو شاخه از علوم را بهم پیوند میدهد .                                                                                                                                   در این وبلاگ که حاصل فعالیت گروه حقوق بشر وبیوتکنولوژی کمیسیون حقوق بشر اسلامی است , جایگاه حقوق بشر در تولیدات علمی حاصل از بیوتکنولوژی مورد بررسی قرار می گیرد .                                                                                                                                                به عنوان مثال بیوتکنولوژی در حیطه های مختلفی از علوم تجربی وارد شده چه بسا که در آینده کنار هر علمی از پیشوند بیو استفاده شود همانطور که تا کنون در علوم کشاورزی , داروسازی , پزشکی و ژنتیک وارد شده , در هرکدام از این علوم اثرات منفی ومثبتی بر جای گذاشته که بطور مستقیم یا غیر مستقیم حقوق انسان را تحت الشعاع قرار میدهد که در ذیل چند نمونه ازاین موارد ذکر میگردد ;                                                                            در علوم کشاورزی وتغذیه با تولید نوع خاصی از گیاهان که تراریخته نامیده میشوند از جهتی به کشور های فقیر کمک بسزایی در تولید انبوه محصولات غذایی کرده است اما چون در تولید این محصولات از آفت  کشهای قوی در جهت دفع سموم استفاده میشود بیم آن میرود که به سلامتی انسان نیز آسیب رسان باشد به همین جهت از جانب مجامع بین المللی مورد تایید قرار نگرفتند و همچنان تاکید بر استفاده از محصولات ارگانیک میکنند , در اینجا استفاده از چنین روش هایی با حق بر سلامت و نیز حق بر دسترسی به منابع غذایی سالم  در ارتباط مسقیم است .                                                                    در تولید محصولات لبنی ودامی نیز با استفاده از مهندسی ژنتیک انقلاب عظیمی در این حیطه رخ داده که با تغییراتی در ژن حیوانات باعث افزایش میزان شیر دهی آنها میشوند و یا از طرق دیگر با کمک مهندسی ژنتیک به اصلاح نژاد ودام میپردازند.                                                                                                                                                                                                                                                                   در مهندسی ژنتیک میتوان به داده های شخصی ژنتیک اشخاص دست یافت که هم در جهت استفاده های پزشکی و پیشگیری از بروز بیماری ها  کار برد دارد و هم می توانددر جهت نقض حقوق انسانی افراد استفاده گردد .  بطور مثال در این زمینه با در اختیار گذاشتن نقشه ژنتیک اشخاص به کار فرمایان تنها به استخدام اشخاصی مطابق میل آنها کمک میکند ونهایتا منجر به تبعیض میگردد , البته مصادیق دیگری که در این بخش منجر به نقض حقوق انسانی میشود وجود دارد که در نوشتار نمی گنجد.  در بخش پزشکی و درمان نیز بیو تکنولوژی به کمک بیماران بسیاری آمده اما در اینجا نیز مواردی از این دست که آیا تمام بیماران قادر به دستیابی به چنین روش هایی هستند و یا اطلاع رسانی مناسبی از روش های نوین درمانی صورت میگیرد یا نه و یا اینکه بطور کامل مورد تایید هستند واثرات سوء برجانمی گذارند ؟ وبسیاری دیگر از این قبیل سولات نشان دهنده ارتباط حقوق بشر و بیوتکنولوژی در بخش پزشکی میباشند .                                                                                                                                                                                             کمک به حل مشکلات زوج های نابارور از دیگر خدمات این علم به بشر است اما به اینجا ختم نمیشود بلکه در بسیاری موارد به زوج های بدون مشکل باروری نیز در زمینه تعیین جنسیت جنین کمک میکند , اینجا از دیگر موارد برخورد حقوق بشر با بیوتکنولوژی است زیرا در اغلب موارد منجر به انتخاب جنس مذکر برای جنین میشود که نوعی تبعیض جنسیتی را بدنبال دارد . از باب مشکلاتی که مخترعین ومکتشفین  این علوم در زمینه ثبت اختراع ومالکیت فکری بر اختراعات خود دارند نیز از منظر حقوق بشر قابل بررسی است .                                                                                                     آنچه که در این نوشتار بیان گردید تنها بیان کننده موارد محدودی است که از ارتباط میان حقوق بشر وبیوتکنولوژی ناشی میشود امید است در آینده بتوان محور های دیگری از این بحث راشکافت وسپس به بررسی دقیق آنهاپرداخت .

شنبه 12 شهریور 1390

درباره وبلاگ

در این وبلاگ دغدغه های مربوط به پیشبرد حقوق بشر در حوزه زیست فنآوری (بیوتکنولوژی) و تحولات جدید مورد پیگیری قرار می گیرند. هدف ساده این است که بدین طریق زمینه مشارکت هرچه بیشتر علاقمندان به موضوع در سراسر ایران و اقصی نقاط جهان برای تقویت فعالیت تخصصی در این حوزه فراهم آید.

بایگانی مطالب

بایگانی موضوعی

پیوندهای مرتبط