کودکان و حقوق بشر

سازمان بین المللی کار و درآمدی بر سامان دهی مشاغل خانگی

 

 

به کار کودک در حوزه مشاغل خانگی نه بگوئیم

  • مقدمه

 

در سراسر جهان شمار زیادی از کودکان با دستمزد و یا بدون دستمزد در خانه­های کارفرمایان یا اشخاص ثالث به مشاغل خانگی اشتغال داشته و نسبت به بهره‌کشی در موقعیتی آسیب‌پذیر قرار دارند. کار این گروه از کودکان اغلب از دید عموم پنهان است و نیز ایشان بعضاً ایزوله شده و به دور از خانه های خود مشغول به کار هستند. سوءاستفاده از کودکانی که به کار خانگی اشتغال دارند شیوع همگانی دارد؛ فلذا به مناسبت فرارسیدن روز جهانی اقدام علیه کار کودک سال 2013 که مقارن با دوازدهم ژوئن (22 خرداد ماه) می باشد، ما همگان را به اتخاذ تدابیر زیر فرا می‌خوانیم:

 

  • اصلاحات قانونی و نیز بازنگری خط مشی‌ها با هدف تضمین ریشه‌کنی کار کودک در مشاغل خانگی، و تحقق شرایط و ضوابط کار شایسته، و همچنین حمایت مقتضی از کارگران جوان خانگی که به سن قانونی کار رسیده‌اند؛
  • تصویب مقاوله‌نامه شماره 189 سازمان بین‌المللی کار در موضوع تحقق کار شایسته برای کارگران خانگی و اجرای آن، و نیز اجرای مقاوله‌نامه های سازمان در موضوع کار کودک شامل مقاوله نامه شماره 138 تحت عنوان حداقل سن، و مقاوله نامه شماره 182 در خصوص بدترین اشکال کار کودک؛
  • تلاش برای ایجاد جنبشی جهانی علیه کار کودک و نیز ظرفیت‌سازی برای سازمان های کارگران خانگی با هدف اقدام در حوزه کار کودک.

 

  • ویژگی و دامنه شمول کار خانگی کودک و مسأله کار کودک

کودکان بسیاری قبل از رسیدن به سن قانونی اشتغال، به کار خانگی اشتغال دارند. گرچه برخی از کارگران خانگی به حداقل سن لازم برای اشتغال نائل شده‌اند؛ مع الوصف موازین بین المللی اشعار دارد به اینکه اشخاصی که به حداقل سن استخدام رسیده اند، لیکن زیر 18 سال سن دارند، نباید در معرض شرایط کار خطرناک قرار داشته باشند.

 

  • برخی از کودکان در اثر قاچاق و یا کار اجباری به کار خانگی ورود یافته اند؛
  • در اثر خصیصه نامرئی اکثر مشاغل خانگی، و نیز عدم اجرای قوانین کار در این حوزه،  مشاغل مذکور واجد آسیب پذیری های خاصی می باشند. به نحوی که سوءاستفاده از کارگران خانگی شیوع همگانی دارد.  از این نظرگاه، کودکان بسیار آسیب پذیر هستند. فلذا استانداردهای سازمان بین المللی کار در حوزه کار کودک توجهات را به سمت وضعیت دختران و کودکانی که در معرض خطرات خاص قرار دارند، سوق می دهند.   

 

  • تصویب و اجرای مقاوله نامه شماره 189 سازمان بین المللی کار در خصوص تحقق کار شایسته برای کارگران خانگی

سازمان بین المللی کار در سال 2011 استانداردهای بین المللی نوینی را با هدف تحقق کار شایسته برای کارگران خانگی اتخاذ نمود. استانداردهای موصوف همگی حامل این پیام هستند که کارگران خانگی، مانند دیگر کارگران، از حق بهره مندی از شرایط زندگی و کار شایسته برخوردار هستند؛

مقاوله نامه شماره 189 سازمان با عنایت به ریشه کنی کار کودک، از دولت های عضو درخواست دارد با در نظر گرفتن مقاوله نامه های این سازمان در موضوع کار کودک، حداقل سن کارگران خانگی را تعیین نمایند، و توجه داشته باشند که این حداقل سن از حداقل سنی که برای کارگران به طور کل لحاظ نموده اند، پایین‌تر نباشد. مقاوله نامه شماره 189 و توصیه نامه شماره 201 ،  بر ضرورت تعیین مؤلفه های خطرزای مشاغل خانگی تأکید نموده و اشتغال به جنین کارهایی را برای کودکان زیر 18 سال ممنوع می دارند.

مقاوله نامه های سازمان بین المللی کار در حوزه کار کودک، در زمره اسنادی به شمار می آیند که در سطحی گسترده توسط کشورها به تصویب رسیده اند و به تمهید حمایت های لازم از کودکان در برابر اشتغال به کار مساعدت می نمایند. از این منظر،  مقاوله نامه شماره 189 و توصیه نامه شماره 201 ضمن ارائه مساعدت های بیشتر از این تمهیدات، حاوی خطوط راهنمایی است مبنی بر اینکه چگونه می توان از کار کودک جلوگیری به عمل آورد، و چگونه می توان کارگران خانگی؛ من جمله کارگران جوان را که قانوناً در مشاغل خانگی استخدام شده اند، مورد حمایت قرار داد. تصویب و اجرای مقاوله نامه شماره 189 توسط دولت های عضو سازمان بین المللی کار گامی مهم جهت بهره‌مند سازی کارگران خانگی از کار شایسته بوده و این به نوبه خود در ریشه کن کردن کار خانگی کودک اهمیت اساسی دارد.

 

  • حمایت از کودکان در برابر اشتغال به کار

کلیه کودکان زیر حداقل سن قانونی استخدام باید تحت آموزش باشند، و نیز کلیه کارگران جوانی که در سن قانونی استخدام هستند باید از شرایط کاری ایمن بهره‌مند شوند.  مسؤولیت اساسی تضمین این دو امر بر عهده دولت‌ها می‌باشد.

دولت ها باید انواع مشاغل خانگی را که به لحاظ ویژگی یا اوضاع و احوالی که در آن انجام می شوند، به سلامت و اخلاقیات کودک آسیب می رسانند، تعیین نمایند. همچنین از اشتغال کودکان به چنین کارهایی جلوگیری نموده و آن را ریشه‌کن کنند. علاوه بر این، دولت ها باید تدابیری را اتخاذ نمایند که در پرتو آن کارگران جوانی که قانوناً در مشاغل خانگی استخدام شده اند تحت چتر حمایتی قرار گیرند. این تدابیر ذیلاً عبارت هستند از:

  • محدود کردن ساعت های کاری ایشان با هدف تضمین بهره‌مند سازی آن ها از فرصت کافی برای استراحت، آموزش و فعالیت‌های تفریحی و روابط خانوادگی؛
  • ممنوع کردن کار شبانه، و وضع محدودیت‌هایی بر کارهایی که به شکلی افراطی مورد تقاضا هستند؛
  • ایجاد یا تقویت سازوکارهایی با هدف اعمال نظارت بر شرایط زندگی و کاری این گروه از کارگران؛
  • اتخاذ تدابیری ضروری جهت تضمین حمایت های مؤثر از ایشان در برابر کلیه اشکال سوءاستفاده، خشونت و آزار و اذیت.

اقدامات قانون‌گذاری را باید ( من جمله) با اجرای قانون، مهارت آموزی و ارائه خدمات اجتماعی برای قربانیان کودک همراه نمود. همزمان با اقدامات موصوف باید برای کاهش فقر و جایگزین های کار شایسته برای خانواده های فقیری که کودکانشان در سنین پایین به سمت کار خانگی، و یا به سمت مشاغلی توأم با شرایط بهره کشی سوق داده می شوند؛ تلاش نمود. دولت‌ها همچنین باید تضمین نمایند که در کنار سایر تدابیر آگاهی های راجع به کار خانگی و کار خانگی کودک را از طریق گنجاندن چنین مشاغلی در ارزیابی های آماری ملی ارتقاء بخشند.

 

  • اقدامات شرکای اجتماعی در حمایت بهتر از کار خانگی کودک

گرچه دولت­ها ملزم هستند تا در اقدام علیه کار کودک نقشی راهبردی ایفاء نمایند، مع­الوصف استانداردهای سازمان بین­المللی کار بر نقش مهم سازمان های کارگرای و کارفرمایی در تدوین و اجرای برنامه های اقدام علیه کار کودک تأکید دارند.

 همچنین در مقاوله نامه شماره 189 نقش مهم سازمان های کارگری و کارفرمایی را به رسمیت شناخته است. از این منظر، جنبش اتحادیه های بازرگانی بین المللی در فرآیند تدوین مقاوله نامه شماره 189 و توصیه نامه شماره 201، نقش فعالی ایفاء نمود. همچنین نمایندگان کارفرمایان بر آمادگی خود برای حضور در مذاکرات راجع به بهره‌مندسازی کارگران خانگی از شرایط کار شایسته و پایان دهی به نقض حقوق بشر تأکید نموده اند. شرکای اجتماعی در ارتقاء جایگاه و نقش این سازمان ها، و ظرفیت‌ سازی برای کارگران خانگی و کارفرمایان ایشان جهت اجرای کارآمدتر مقاوله نامه شماره 189 و بالمآل تقویت ریشه کنی کار خانگی کودک، و حمایت از کارگران جوانی که در سن قانونی کار قرار دارند، واجد نقش کلیدی هستند.

 

  • جنبش جهانی اقدام علیه کار کودک

سازمان­های جامعه مدنی نقش مهمی در جنبش جهانی اقدام علیه کار کودک ایفاء می­کنند. ایجاد جنبشی جهانی برای ریشه کنی کار کودک و حمایت از کارگران خانگی جوانی که در سن قانونی کار قرار دارند در سطح محلی، ملی و جهانی، یک اولویت به شمار می آید.

 

  • در دوازدهم ژوئن به ما ملحق شوید

روز جهانی اقدام علیه کار کودک آگاهی­ها و اقدام برای کار کودک را ارتقاء می­بخشد. حمایت از این روز جهانی همه ساله شدت می­یابد. در سال 2013 شاهد حمایت گسترده از این روز خواهیم بود.

  • مشتاق مشارکت شما و سازمان­های شما در روز جهانی اقدام علیه کار کودک سال 2013 می­باشیم؛
  • به ما ملحق شوید و صدای خود را به جنبش اقدام علیه کار کودک برسانید.

ترجمه: زهرا جعفری

تاریخ: خرداد 1392

کارگروه زنان و کودکان واحد تحقیق و پژوهش

شنبه 25 خرداد 1392

حیطه فعالیت

در این وبلاگ، اخبار مربوط به مقالات و کتب جدید در حوزه ی کودکان، همایش ها، نشست های تخصصی، اسناد مرجع و بررسی تطبیقی مباحث حقوق کودک در گستره ی جهانی و دیگر موارد مربوطه، منعکس خواهد شد. امید است عموم علاقه مندان به موضوع، در این مهم مشارکت و هم یاری نمایند.

بایگانی مطالب

بایگانی موضوعی

پیوندهای مرتبط